بیماری های چغندر قند – بخش ۲

1 517

Cercospora beticola لکه گرد برگ چغندر (لکه سرکوسپورایی)

بارزترین نشانه بیماری لکه برگی چغندر قند ، چنانچه از نام آن پیدا است ، لکه های گرد کوچکی به قطر ۰ تا ۵ میلیمتر و با حاشیه قرمز متمایل به قهوهای میباشند که بر روی برگ ظاهر میشوند . لکه های مزبور ابتدا پراکنده و جدا از هم بوده ولی به تدریج بر حسب شدت و سرعت پیشرفت بیماری به هم متصل شده و تمام سطح برگ را فرا میگیرد . رنگ لکه ها بستگی به شرایط جوی بخصوص رطوبت هوا دارد در هوای مرطوب لکه ها به رنگ خاکستری و درهوای خشک به رنگ قهوهای مایل به خاکستری یا حنائی میباشند بیماری بیشتر برگهای خارجی بوته را مورد حمله قرار میدهد .برگهای بیمار به تدریج خشک شده ، از بین میروند طوقه گیاه بیمار رشد طولی کرده لکه ها علاوه بر برگ روی دمبرگ نیز تشکیل شده و تا حدی دمبرگ طویل میگردد بافت لکه های روی برگ سرانجام مرده و خشک میشود ومیافتد و برگ حالت غربالی پیدا میکند در انتهای فوقانی طوقه برگهای جوانی به وجود میآیند که منظرهای تقریباً به شکل میوه آناناس به آن

میدهند و از این نظر بیماری شناسان کشورهای انگلیسی زبان بیماری مزبور را بیماری آناناس (Pine- apple disease ) مینامند . اسپورهای قارچ عامل بیماری به صورت توده های خاکستری رنگ در سطح لکه های روی برگ حاصل میگردد که بسهولت قابل رؤیت میباشد.

کنترل

  • روشهای زراعی از قبیل جمع آوری و انهدام بقایای بوته های آلوده ، برقراری تناوب زراعی حداقل برای مدت ۳ سال وجین و دفع علفهای هرز و دادن کودی که دارای عناصر Na , B, K , P , N کافی باشد ، در کنترل بیماری مؤثر است .
  • ضد عفونی بذر با سموم کاپتان (Captan ) و تیرام ( Thiram ) نیز در کنترل بیماری مؤثر است .
  • بنومیل wp50% یک تا یک و نیم کیلوگرم در هکتار.
  • سایپروکونازول(آلتو) SL10%  ۱ لیتر در هکتار.
  • کاربندازیم wp60% نیم کیلوگرم در هکتار.
  • در صورت همزمانی با سفیدک سطحی بصورت تلفیقی کنترل می شوند.

پوسیدگی ریشه : Rizoctonia solani, Phytophthora  drechsleri, Pytium aphanidermatum

این پوسیدگی معمولاً پس از غده بستن ریشه چغندر و اغلب از اوایل تیرماه تا اواخر مردادماه در مزرعه ظاهر شده و به تدریج تا موقع برداشت محصول شیوع دارد و موجب پوسیدگی و مرگ کامل بوته میگردد .نشانه بیماری بدین ترتیب بوده که ابتدا پوسیدگی روی ریشه و در ناحیه طوقه گیاه ظاهر میشود پس از تاثیر عامل بیماری و پیشروی آن رنگ طبیعی ریشه به قهوه ای متمایل به سیاه میگراید و در نتیجه پوسیدگی از ناحیه طوقه شروع و به طور منظم و یا از یک طرف ریشه به انتهای غده پیشروی مینماید . گاهی نیز ممکن است پوسیدگی از سایر قسمتهای ریشه شروع شود و در نتیجه تغییر رنگ و فساد آوندهای ریشه و قطع جریان شیره گیاهی ابتدا برگهای خارجی و سپس برگهای داخلی آن پلاسیده و در سطح خاک قرار میگیرند برگهای جوان دیرتر از بین رفته و گاهی تا پس از پوسیدگی کامل ریشه هم روی بوته سرزنده هستند اغلب بر روی قسمتهای پوسیده ریشه چغندر و بالاخص نزدیک طوقه که تا حدی خشک است پوشش قارچ به رنگ صورتی و در قسمت مرطوب پاین ریشه به رنگ سفید مشاهده میگردد .

کنترل:

آیش بندی زمین و برقراری تناوب زراعتی و کرتی نکاشتن، بهره گرفتن از آبیاری بارانی و کنترل علف ها هرز در  امر کنترل با این بیماری موثر میباشد .

ویروس پیچیدگی و تورم رگبرگها

اولین علائم بیماری عبارتند از لوله شدن برگهای جوان داخل بوته است و به عبارت دیگر برگها در امتداد دمبرگها لوله میشود رگبرگهای فرعی شفاف و متورم شده و در سطح زیرین برگها برآمدگی هایی بوجود میآید و خارهای ۱ تا ۲ میلیمتری تشکیل میگردد و سرانجام رنگ گیاه زرد خواهد شد .نشانه های ظاهری بیماری روی برگهای پیر پس از دو هفته بروز خواهد نمود . با پیشرفت بیماری برگهای زرد ، پژمرده و سرانجام میمیرند . بر روی برگهای گیاه آلوده قطرات چسبنده ، لزج و شفافی دیده میشوند که پس از چندی قهوهای و سپس سیاهرنگ میگردند و تشکیل پوسته هائی را میدهند . این قطره ها از دمبرگ ، رگبرگ اصلی و یا رگبرگهای فرعی ترشح میگردند. قبل از آنکه بوته چغندر بمیرد به طور غیر طبیعی ریشه های کوچکی روی غده به وجود میآید و بدین سبب این نشانه را Hairy root  و یا Wooly root مینامند .در برش عرضی ریشه چغندر آلوده حلقه های متحد المرکزی به رنگ سیاه دیده میشود که در فواصل آنها بخش های روشن قرار دارند . در برش طولی این دوایر به صورت نوارهای طولی دیده میشود.

کنترل :

  • کنترل شیمیایی حشرات ناقل (زنجره) بصورت ضدعفونی بذر با تیامتوکسام یا ایمیدیاکلوروپراید  (۱ لیتر برای ضدعفونی ۱۰۰ کیلو بذر) .
  • تاخیر در کاشت.
  • استفاده از ارقام مقاوم.

پوسیدگی مغزی ریشه چغندر

یکی از بارزترین نشانه های کمبود عنصر بر در چغندر فساد و پوسیدگی بافت مغزی ریشه ، مخصوصاً در محل طوقه و جایی که دمبرگ ها به ریشه متصل می شوند می باشند. در مقطع ریشه ،کمبود بر علامت معروف به مغز قهوه ای را نشان می دهد .بسته به شدت کمبود این علامت ممکن است در چند لکه کوچک مجزا از هم تا یک سطح بزرگ آبدار ،یا حتی یک مرکز گود یا کمرنگ شدن داخلی آن فرق میکند.  برخی از انواع خاکها طبیعتاً دچار کمبود بر هستند و در عدهای دیگر عنصر بر به صورتی که برای ریشه قابل جذب نمی باشد وجود دارد . معمولا مقدار بسیار کمی از عنصر بر مورد احتیاج گیاه است ولی همین مقدار چنانچه در اختیار نباشد خسارت زیادی حاصل خوا هد شد. کمبود بر معمولا در خاکهای قلیایی و یا در خاکهایی که محتوی کلسیم زیاد هستند شیوع می یابد.

کنترل : بیماری پوسیدگی مغزی چغندر را با استعمال کودهای محتوی بر میتوان بخوبی درمان نمود . براکس و اسیدبوریک از کودهایی

هستند که میتوان برای این منظور استفاده نمود .برای مصرف میتوان کود براکس را که پودر سفید رنگی است با کودهای شیمیایی قبل از کاشت بذر روی خاک پاشید و با دیسک آن را زیر خاک نمود و سپس اقدام به کشت کرد از طرفی براکس را می توان مخلوط با قارچ کشها در مزرعه محلولپاشی کرد .برای محلولپاشی در مزرعه مقدار ۵ تا ۱۰ کیلو گرم براکس را در ۸۰۰ لیتر آب حل نموده و در سطح یک هکتار می پاشند و چنانچه بخواهند از طریق کود براکس را در اختیار گیاه بگذرند ، مقدار لازم در هر هکتار ۵ الی ۳۰ و بطور متوسط ۲۰ کیلوگرم می باشد

نماتد سیست چغندرقند Heterodera schachtii

علائم اندام هوایی گیاه ارتباط به سن ، فصل و دما دارد . اولین علائم بیماری در روی چغندر قند در اوایل فصل تابستان و در هنگام تابش آفتاب به صورت پژمردگی برگهای بوته چغندر بروز می کند و در هنگام شب ودر هوای خنک برگها مجدداً حالت عادی و شادابی خود را باز می یابند .شکل عمومی بوته عقب افتاده و زرد و کم رشد است.

بعد از حمله نماتد ریشه اصلی کوچکتر از معمول ولی دارای ریشکهای فرعی زیاد از حد و افشان میباشند. تقریباً در همه موارد بعد از نفوذ نماتد قارچها حمله کرده و سبب سیاهی بافت ریشه میشود. اگر تعداد زیادی لارو به ریشه حمله کند، سبب از بین رفتن ریشهها میگردد. مهمترین علائم حمله نماتد وجود سیست (Cyst) های سفید رنگ به اندازه حدود یک میلیمتر یا ته سنجاق است که با چشم عادی و غیر مسلح قابل رؤیت هستند. اگر چه بافت مورد حمله نماتد قدری ضخیم میشود اما هیچ برآمدگی یا غدهای در درون بافت گیاه مانند نماتد مولد غده بوجود نمی آید.

کنترل

 اگر چه تناوب زراعی کاملاً در حذف نماتد موثر نیست ولی اگر هر ۴ سال یک بار محصول حساس کاشته شود سیست ها به ندرت میتوانند آلودگی ایجاد کنند تناوب طولانی ترنیز بهتر است اگر به مدت ۱۲ سال گیاه حساس در زمین کاشته نشود ، آلودگی تقریباً از بین خواهد رفت تناوب باید همراه با حذف همه علفهای هرز حساس باشد .

روش دیگر مبارزه این است که به محض اینکه دما اجازه دهد باید کاشت انجام شود بعضی از ارقام سیب زمینی و کروسیفر در دمای زیر ۱۵ درجه میتوانند رشد کنند و این گیاهان قبل از اینکه خسارت بزنند بخوبی رشد نموده و محصول تولید مینمایند .

PH پایین خاک یعنی حدود ۴ و یا PH بالا سبب کندی تفریخ تخم ها می شود اما PH=6 برای تفریخ بسیار مناسب است استفاده از بخار آب در مواردی از قبیل خزانه ، گلخانه و شاسی ها امکان پذیر است. در مزرعه باید از سموم نماتدکش استفاده نمود . کیسه ها ، وسایل کشاورزی و ماشین آلات باید در زیر پوشش با سموم گازی شکل ضد عفونی شوند موقعی که وسایل و ماشین آلات از مزرعه ای مشکوک انتقال داده شده و مورد استفاده قرار گیرند ، باید ضد عفونی شود . متیل بروماید یک گاز بسیار خطرناک بوده باید با احتیاط از آن استفاده گرد. فضایی که باید ضد عفونی شود باید حتماً محاسبه گردد و به نسبت ۳۸۰ گرم در متر مکعب باید گاز متیل بروماید استفاده شود حداقل به مدت ۱۶ ساعت باید وسایلی که ضد عفونی میگردد پوشانده شود. دمای محیط کمتر از ۱۵ درجه سانتیگراد نباشد. در هنگامیکه پوشش برداشته می شود باید از ماسک ضد گاز استفاده نمود خاک مزرعه را با نماتد کش های مختلف میتوان ضد عفونی نمود. یکی از بهترین سموم نماتد کش که تاکنون عرضه شده است عبارتست از(Dichloropropene + Dichloropropane)  D-D . خاک مورد ضدعفونی باید رطوبت متوسطی داشته ودمای آن حداقل ۱۵ درجه سانتیگراد باشد . مواد فرار باید در عمق ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر در خاک تزریق شود این ماشینها باید خوب کالیبره شده تامواد سمی با غلظت معینی در خاک تزریق گردد. برای سایر نماتدها باید غلظت دو برابر استفاده شود. گاهی دو نوبت سمپاشی به فاصله ۳ تا ۴ هفته توصیه میگردد. هیچ گیاهی حداقل تا دو هفته بعد از استعمال سم نباید کاشته شود.

شما همچنین ممکن است مانند بیشتر از نویسنده

1 نظر

  1. mahsa می گوید

    با سلام

    خداقوت

    چقدر اطلاعات مفید و جامعی. سپاسگزاریم.

ترک یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.