رابطه بین عناصر مغذی و بیماری های گیاهی

1 85

مقاومت به بیماری ها به دو عامل ژنتیک گیاهان و عوامل تاثیر گذار بر ژن ها بستگی دارد.

بیماری های قارچی:

عدم تعادل نیتروزن در گیاه (کمبود یا بیش بود آن) باعث کاهش میزان تولید مواد ضد قارچی در گیاهان می شود.

هنگامی که یک قارچ به گیاهی حمله میکند، به وسیله آنزیم های مختلف بافت های گیاه را تجزیه میکند که این امر میتواند به وسیله مداخله یون کلسیم متوقف شده و یا بسیار کاهش پیدا کند.ضمن این که در هنگام عمل آنزیم های تجزیه کننده در گیاه، میزان یون پتاسیم هم کاهش می یابد که باید این کمبود جبران شود.

در هنگام حمله عوامل بیماری زا رادیکال های آزاد اکسیژن(O و OH) و همچنین پراکسید هیدروژن (H2O2) در گیاه تولید می شود که خود اینها باعث افزایش خسارت به بافت های گیاهی می شوند. در نتیجه میتوان با استفاده از عناصر غذایی مختلف میزان تولید این رادیکال های آزاد را کاهش داده و اثرات منفی آنها را کنترل کرد.

بیماری های باکتریایی:

این بیماری ها به سه دسته لکه برگی ها، پوسیدگی های نرم و بیماری های آوندی دسته بندی می شوند.

تا وقتی که گیاه بتواند ترکیبات ضد باکتریایی تولید کند، میزان ابتلای گیاه به بیماری های باکتریایی هم بسیار وابسته به عناصر غذایی دریافتی خواهد بود.

انتشار باکتری ها در بافت گیاه بسیار به تولید آنزیم تجزیه کننده پکتین (ماده اولیه ساختار سلول) وابسته است که تولید بسیاری از آنزین های پکتولیتیک توسط عمل برخی عناصر مغذی کنترل شده و کاهش می یابد. علاوه بر این، عناصری که در تقویت ساختار سلول و استحکام بافت گیاه هم موثر هستند میتوانند نقش موثری در کنترل عوامل بیماری زا ایفا کنند.

بیماری های باکتریایی آوندی توسط بافت آوند چوبی منتشر می شوند(بافتی که آب و مواد مغذی را از ریشه به برگ ها منتقل می کند). حضور این باکتری ها در آوند های چوبی باعث تولید صمغ درون بافت آوند شده و با بستن مجرای آوندی باعث پژمردگی و مرگ بافت های مختلف گیاه خواهند شد. با استفاده از عناصر غذایی مختلف میتوان عمل و تاثیراین باکتری ها را کاهش داد.

بیماری های ویروسی:

عوامل ویروسی درون گیاه فقط آمینو اسیدها و نوکلئیک اسیدها را مصرف میکنند  درنتیجه اثر مواد مغذی بر فعالیت ویروسها محدود است اما اخیرا مشخص شده است که برخی از عوامل مغذی میتوانند نقش محدود کننده بر فعالیت ویروس ها و یا علایم آنها داشته باشند.

برخی از علایم ویروسی مشابه کمبود مواد مغذی در گیاهان است. برای مثال میتوان به علایم ویروس BMYV در چغندر اشاره کرد که علایمی شبیه کمبود منگنز دارد که با محلول پاشی منگنز علایم هردو مورد کاهش یافته و یا بطور کامل محو می شود. با این حال در مواردی که کمبود منگنز بطور کامل برطرف شد درصد وقوع این بیماری ویروسی از ۷۵ درصد به ۴۰ درصد کاهش یافت.

بسیاری از ویروس ها توسط ناقلین حشره ای مانند شته ها به گیاهان مختلف منتقل می شوند و مشخص شده است که وضعیت مواد مغذی در گیاه بر جمعیت شته های فعال بسیار تاثیر گذار است. بطور مثال فعالیت شته ها در گیاهانی که حاوی آمینو اسیدهای بیشتر هستند، بسیار بیشتر است که این میزان از بیش بود آمینو اسید ها در نتیجه رخداد برخی استرس های محیطی است.

نیتروژن:

میزان بالای این عنصر در گیاهان باعث افزایش احتمال وقوع بیماری های مختلف میشود. و استفاده درست از این عنصر باعث سرکوب بیماری ها و آفات خواهد شد. بصورتی که جذب مقادیر کافی از این عنصر منجر به ساخت پروتئین ها و آنزیم ها و همچنین ساختارهای ضروری در گیاه میشود. بیش بود این عنصر باعث رشد بیش از حد گیاه و تقویت علایم برخی بیماری ها می شود همچنان که با افزایش میزان نیتروژن در گیاه ، تولید برخی مواد ضدقارچی نیز کاهش خواهد یافت.

همچنان که گفته شد تغذیه آفاتی مانند شته ها از گیاهانی که حاوی مقادیر بالایی از آمینو اسید هستند بیشتر از مابقی گیاهان است که این میتواند به دلیل کمبود منگنز، پتاسیم و یا بیش بود نیتروژن در گیاه باشد.

سیب زمینی هایی که کمبود فسفر و یا نیتروژن دارند به برخی از بیماری ها مانند بلایت زودرس (Alternariasolani) حساس تر هستند.

کوددهی نیتروژنه میتواند باعث کاهش علایم بیماری پاخوره در گندم (Gaeumannomysesgraminis) در گندم و جو شود. قبلا باور بر این بود که بیش بود نیتروژن باعث افزایش وقوع این بیماری شود اما با وجود نیتروژن بیشتر، تولید ریشه های مویین بیشتر شده و در نتیجه گیاه سالم می ماند.

مواردی که بر اثر بیش بود ازت پیش خواهد آمد:

  • ساخت سلول های نازک تر و آسیب پذیر تر در مقابل عفونت ها.
  • افزایش تراکم گیاه در واحد سطح و درنتیجه افزایش رطوبت در مزرعه و افزایش فعالیت عوامل بیماری زا.
  • به تاخیر افتادن بلوغ گیاه و درنتیجه افزایش مدت حساسیت به بیماری ها و آفات.
  • افزایش ترکیبات ثانوی در گیاه مانند آمینواسیدها و درنتیجه افزایش احتمال حمله آفات مانند شته ها.

بیش بود نیتروژن در دو حالت موجب افزایش وقوع بیماری ها می شود:

  • هنگامی که مقدار نیتروژنِ در دسترس بیشتر از میزان توانایی گیاه در جذب و مصرف آن باشد.
  • هنگامی که میزان نیتروژن در محیط به طور معنی داری بیشتر از سایر عناصر باشد.

از عوامل بسیار مهم در تضمین سلامت گیاهان رعایت تعادل مصرف نیتروژن و پتاسیم است ، چرا که این تعادل باعث سرکوب رخداد بیماری های مختلف شده وسلامت گیاه را هم تامین میکند. درصورتی که این تعادل از بین برود هردو عامل آسیب خواهند دید.

 

در بسیاری از زمین های تحت کشت محصولات زراعی مانند گندم، ذرت، جو، یولاف و غیره که کمبود پتاسیم دارند، مصرف هم اندازه پتاسیم با نیتروژن  باعث بهبود هر چه بیشتر سلامت گیاهان می شود. در برخی سبزیجات مانند گوجه فرنگی، فلفل و کدو نیز میزان مصرف پتاسیم میتواند هم اندازه نیتروژن و یا حتی مقداری بیشتر از آن باشد.در باغات میوه مانند سیب،گلابی، گیلاس، آلبالو و سایر موارد میزان نیاز به پتاسیم بسیار بیشتر از نیتروژن است.

نرخ بالای جذب پتاسیم ممکن است به واسطه جذب سایر مواد مغذی از جمله کلسیم و منیزیم تحت تاثیر قرار گیرد. خاک هایی که دارای ضریب هدایت کاتیونی کمتری هستند، و یا خاکهای دارای کمبود کلسیمو منیزیم بسیار به این مشکلات حساس تر هستند.

12

 

نیترات باعث کاهش بیماری هایی مانند شوره سیاه سیب زمینی (Rizoctoniasolani) ، پوسیدگی ریشه نخود و پوسیدگی ساقه گندم می شود و این در حالی است که نیتروژن به فرم آمونیوم باعث افزایش هرچه بیشتر این بیماری ها خواهد شد. در مورد بیماری های خاکزاد مانند اسکب سیب زمینی (Streptomyses scabies) و مرگ زودهنگام سیب زمینی (اثر متقابل نماتد Pratylenchus penetrance و قارچ verticillium) این اثر کاملا برعکس بوده و رخداد بیماری ها با استفاده از نیترات افزایش می یابد.با کاهش فرآیند نیتریفیکاسیون (تبدیل آمونیوم به نیترات) میتوان وقوع بیماری هایی مانند پژمردگی ورتیسیلیومی را کاهش داد اما در این صورت شانکر های رایزوکتونیایی افزایش می یابد که برای مدیریت این امر باید از سایر شیوه های کنترل قارچ رایزوکتونیا بهره جست.

تحقیقات در حالت کلی نشان داده اند که کودهای نیتروژنه به حالت آمونیوم بیشتر از کودهای نیتراته باعث شدت یافتن بیماری ها می شوند.نسبت مصرف برابر و یک به یک کودهای نیتراته و آمونیومی بصورت همزمان باعث افزایش سطح عملکرد در ذرت و بسیاری از محصولات دیگر خواهد شد.

در صورتی که مصرف کود نیتروژنه بیشتر بر اساس کودهای آمونیومی باشد ، تحرک این مولکول در خاک به معضلی بزرگ تبدیل خواهد شد چرا که آمونیوم کاتیونی با بار مثبت است و جذب کلوییدهای خاک شده و در زمان مناسب در دسترس ریشه قرار نخواهد گرفت.

پتاسیم:

در میان تمام عناصری که بر وقوع بیماری ها و آفات اثر دارند، پتاسیم بیشترین درجه اهمیت را دارد و به عنوان یک عامل تنظیم کننده در فعالیت آنزیم های گیاهی، بر تمام جنبه های وقوع یک بیماری دخالت دارد. همچنین ثابت شده است که تامین مقادیر مناسب پتاسیم میتواند باعث ایجاد تحمل به آلودگی های نماتدی شود.

بر اساس گزارشات دکتر نوبل آشروود که از مرور ۵۳۴ مقاله حاصل آمده است نتایج زیر به دست آمده است:

  • در بسیاری از موارد پتاسیم باعث بهبود عملکرد گیاهان در مقابل بیماری ها و آفات شده است و در موارد هم که این اثر بصورت کاهنده بود بر اثر بیش بود مصرف آن و جلوگیری از جذب سایر عناصر مانند منیزیم ، کلسیم و یا آمونیوم بوده است.
  • باعث کاهش بیماری های قارچی و باکتریای در ۷۰ درصد موارد، کنه ها و حشرات در ۶۰ درصد موارد و نماتدها و ویروس ها در بسیاری از گزارش شده است.
  • پاسخ محصولات مختلف به تیمار پتاسیم ارتباط چندانی با نوع پتاسیم مصرفی نداشته است.
  • تعادل نیتروژن و پتاسیم در افزایش تحمل گیاهان بسیار موثر است.

بهترین شیوه جهت حصول اطمینان از نحوه مصرف کودها جهت افزایش مقاومت محصولات زراعی ، بهره بردن از آزمایش خاک و تعیین میزان مواد مغذی موجود در خاک است.

مکانیسم کاهش بیماری به کمک پتاسیم:

پتاسیم ارتباط بین عامل بیماری زا و میزبان را تغییر می دهد.با حمله یک عامل بیماری زای قارچی به گیاه مکانیسم دفاع میزبانی گیاه فعال شده و باعث تولید مواد فنولی بازدارنده در محل های وقوع بیماری و همچنین سایر مناطق گیاه می شود. تولید و انتقال این مواد بازدارنده تحت تاثیر مواد مغذی بوده که در میان آنها پتاسیم مهمترین نقش را دارد.

به عنوان مهم ترین عامل در ایجاد کوتیکول ضخیم بوده و مانع تغذیه آفات مکنده می شود.

آفات و بیماری ها در شریطی که مواد قندی و نیتروژنه زیادی در گیاه تجمع یافته باشند خسارات بیشتری ایجاد میکنند که درصورت وجود پتاسیم کافی این مواد به مواد ثانویه تبدیل شده و از خسارات افات و بیماری ها کاسته می شود.

تعادل بین پتاسیم و سایر مواد مغذی در گیاهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است برای مثال در بیماری های پژمردگی استوارتی ذرت ، پوسیدگی دیپلودیایی و جیبرلایی ساقه ،بیش بود نیتروژن غیرآلی در آوند ها باعث افزایش حساسیت ذرت به این بیماری می شود و کمبود پتاسیم هم باعث کاهش نرخ تبدیل نیتروژن به سایر متابولیت ها شده و در نتیجه بیماری شدت پیدا خواهد کرد.

در بسیاری از موارد مقاومت به بیماری های گیاهی، با میزان جذب پتاسیم رابطه مستقیم دارد. بطور مثال در کاج های مقاوم به بیماری های پژمردگی های آوندی و زنگ میزان جذب پتاسیم بیشتر از ارقام حساس به این بیماری بود.

از طرف دیگر استفاده بیش از حد پتاسیم باعث افزایش حساسیت به برخی بیماری ها میشود مانند افزایش حساسی به جرب معمولی در سیب زمینی و پوسیدگی فایتوفتورایی ریشه در مرکبات. این حساسیت میتواند به دلیل کاهش جذب کلسیم بر اثر جذب بیش از حد پتاسیم باشد که در اثر این امر عملکرد صحیح دیواره سلولی دچار اختلال شده و عامل یا عوامل بیماری زا درون گیاه منتشر خواهند شد.

از جمله بیماری هایی که با تامین پتاسیم کافی میتوان شیوع آنها را مدیریت کرد:

 

پوسیدگی قهوه ای هسته داران

سفیدک سطحی غلات

زنگ غلات

پوسیدگی فوزاریومی ذرت

سوختگی برگی پنبه

پوسیدگی میوه انگور

پوسیدگی ریشه نخود

سفیدک داخلی سیب زمینی

لکه قهوه ای برگ برنج

سوختگی برگ برنج

پوسیدگی نرم گوجه فرنگی

ویروس موزاییک لوبیا

ویروس پیچیدگی برگ سیب زمینی

نماتدچغندر قند

نماتد سیستی سویا

 

کلسیم:

کلسیم عنصری با نقش ساختاری در گیاهان است و در عملکرد مناسب دیواره سلولی نقشی بسیار ویژه دارد. کمبود کلسیم در گیاهان موجب حساسیت بالا به انواع بیماری ها شده و گیاه به راحتی دچار بیماری می شود. هنگامی که دیواره سلولی به خوبی نقش خود را ایفا کند، انتقال مواد مغذی و پلی ساکاریدها بین سلول های گیاه به راحتی صورت می گیرد. اما با کمبود کلسیم، این انتقال مواد به درون فضای سیتوپلاسمی هم صورت گرفته و در نتیجه افزایش مواد قندی در این نواحی، شانس ابتلا به بیماریها را افزایش می دهد.

با ورود عوامل بیماری زای باکتریایی و قارچی، آنزیم های پکتولیتیک جهت تجزیه بافت گیاهی ترشح می شود که یون کلسیم (Ca2+) از عملکرد این آنزیم جلوگیری می کند.

کلسیم همچنین باعث افزایش دوام و ماندگاری میوه های تازه در انبار می شود که برای مثال میتوان از افزایش عمر انبارداری سیب های حاوی کلسیم بیشتر اشاره کرد، چرا که سیب های حاوی کلسیم کمتر، در انبار دچار عارضه لکه تلخی خواهند شد.

در کشت سیب زمینی هم، کمبود کلسیم باعث تشدید علایم بیماری پوسیدگی نرم باکتریایی می شود.

همانند علایم ایجاد شده در بیماری های لکه برگی ، کلسیم نقش بسزایی در افزایش و تشدید علایم بیماری های آوندی باکتریایی (شانکر باکتریایی گوجه فرنگی) خواهد شد.

همچنان که گفته شد با افزایش میزان کلسیم در بافت گیاه، میزان پتاسیم و منیزیم کاهش میابد و این نشان دهنده اثر آنتاگونیستی این عناصر بر همدیگر است. هنگامی که نیاز به استفاده از کودهایی باشد که حاوی دو یا هرسه این عناصر است باید انتظار داشت که میزان جذب آنها کاهش یابد.

 

بر:

در مورد عنصر بر هم گزارش هایی مبتنی بر کاهش وقوع بیماری های گیاهی وجود دارد. شیوه عمل آن بطور اخنصاصی مشخص نیست اما به نظر می رسد از یکی از این سه طریق زیر عمل کند:

  • نقش در تولید ترکیب کربوهیدرات-بورات که انتقال کربوهیدرات راکنترل کرده و متابولیسم پروتئین دیواره سلولی را تنظیم میکند.
  • نقش در پایداری و تراوایی غشای سلولی .
  • نقش در متابولیسم مواد فنولی و همچنین نقش اساسی در سنتز لیگنین.

هنگامی که یک گیاه توسط عامل بیماری زای قارچی آلوده می شود، دفاع میزبانی آن فعال شده و باعث افزایش تولید مواد بازدارنده قارچی از قبیل ترکیبات فنوله و فلاونوئیدی در سرتاسر گیاه می شود.نقل و انتقال این مواد بطور عمده از طریق عناصر مغذی و ریز مغذی بوده و کمبود هرکادام از آنها باعث بروز مشکل در فرآیند دفاع میزبانی می شود.

در شرایط کمبود عنصر بر، دیواره سلولی متورم شده و شکاف برمیدارد که نتیجه آن آشفتگی فضای بین سلولی است.در نتیجه سد فیزیکی بر علیه انتشار و پخش عوامل بیماری زا مختل شده و همین امر باعث انتشار هرچه بیشتر بیماری می شود.با از بین رفتن دیواره سلولی، مواد درون سلولی ماند پلی ساکاریدها و آمینو اسیدها به فضای بین سلولی تراویده و باعث جلب عوامل بیماری زا خواهد شد.

برخی از بیماری هایی که علایم آنها با تامین بر کمتر می شود به قرار زیر هستند:

 

پوسیدگی ریشه حبوبات

پژمردگی فوزاریومی گوجه فرنگی

پژمردگی ورتیسیلیومی پنبه

ویروس موزاییک تنباکو در لوبیا

ویروس پیچیدگی برگ گوجه فرنگی

کنه های گندم

 

مس:

اثر مثبت یون مس در کنترل آفات و بیماری ها در اوایل سال ۱۹۰۰ شناخته شد. این تاریخ قبل از آن بود که به عنوان یک عنصر موثر در تغذیه گیاهی شناخته شود. در کنار این خواص ، درصورت استفاده از مس در دز های بالا، این عنصر میتواند حاوی خواص بسیار سمی برای گیاهان باشد. تغذیه با کودهای حاوی یون مس میتواند انتشار بسیاری از بیماری های باکتریایی و قارچی را تا حد زیادی کاهش دهد. جدای از این که در بسیاری ازموارد محلول پاشی با مس موجب کنترل بیماری های مختلف می شود، استفاده خاک مصرف این عنصر نیز میتواند در کنترل برخی بیماری ها موثر باشد.

از واکنشهای دفاعی گیاهان علاوه بر تولید ترکیبات فنوله و فلاونوییدی میتوان به تولید رادیکال های آزاد اکسیژن

(O و OH) و همچنین پراکسید هیدروژن (H2O2) اشاره کرد. این اردیکال های آزاد علاوه بر سلولهای میزبان، بر سلول های عوامل بیماری زا نیز تاثر گذاشته و موجبات نابودی آنها را فراهم می کنند. نقش مس در این میان سمیت زدایی از این رادیکال های آزاد و اثرات منفی کمتر بر سلول های میزبان است.

نقش مس در کنترل بیماری ها:

 

سفیدک سطحی غلات

زنگ غلات

ارگوت غلات

نماتد چغندر قند

پژمردگی ورتیسیبیومی گوجه فرنگی

اسکب معمولی سیب زمینی

پاخوره غلات

یون های مس، منگنز،روی و آهن کاتیون های دوظرفیته هستند و هنگامی که در دسترس گیاه قرار میگیرند در رقابت با یکدیگر باعث کاهش میران حذب همدیگر خواهند شد. با بررسی های انجام شده بر روی اثر همزمان عناصر روی و مس بر بوته های گوجه فرنگی مشخص شد که عنصر روی ویژگی قارچ کشی مس را خنثی میکند و به دلیل اینکه برای عوامل بیماری زا از سمیت بسیار کمتری نسبت به یون مس برخوردار است میزان شیوع عوامل بیماری زا در صورت مصرف همزمان این دو عنصر باهمدیگر بسیار بیشتر می شود.

منگنز:

عنصر منگنز از دیر باز به عنوان عامل سرکوب کننده بیماری های باکتریایی و قارچی شناخته شده است و جزء ماده فعال برخی از قارچ کش ها هم هست.منگنز در تولید ترکیبات فنوله و لیگنین (دو مورد از مهمترین موارد دفاع ساختمانی بر علیه عوامل بیماری زا) نقشی کلیدی دارد. مانند همانچه که برای سایر موارد بالا ذکر شد با آیجاد آلودگی در گیاه ترکیبات فلاونوئیدی بازدارنده در گیاه ساخته می شود که برای انتقال آن به سراسر گیاه، همه عناصر مغذی و ریز مغذی لازم و ضروری هستند که کمبود هر کدام از آنها این فرآیند را مختل کرده و باعث گسترش هرچه بیشتر بیماری می شود.

بطور مثال در مورد آلودگی غده های سیب زمینی به بیماری جرب معمولی سیب زمینی، میتوان به این نکته اشاره کرد که علاوه بر پایین آوردن پی اچ خاک (که باعث حلالیت بیشتر منگنز در خاک می شود) افزودن عنصر منگنز به طور مستقیم به خاک هم اثر مستقیمی در سرکوب رشد رویشی قارچ عامل بیماری دارد.

به عنوان مثالی دیگر  میتوان به بیماری قارچی با عامل Fomesannusus در ریشه های درختان صنوبر اشاره کرد. این قارچ در قسمت های بیرونی ریشه درختان صنوبر فعالیت بیشتری نسبت به لایه های میانی دارد. با گسترش بیماری در سطح ریشه، این قارچ به لایه های میانی هم رسیده و در سرتاسر سیستم ریشه گسترش می یابد. با تیمار درختان آلوده با برنامه تغذیه ای حاوی منگنز بالا و نیتروژن کم به خوبی میتوان گسترش قارچ عامل بیماری زا تحت کنترل درآورد.

طی تحقیقاتی که به تازگی منتشر شده مشخص شده است که گیاهان بیمار حاوی ذخایر کمتری از منگنز در سلولهای خود هستند. با توجه به این که این کمبود میتواند دلایل بسیار زیادی داشته باشد اما نشان دهنده ارتباط مستقیم بین ایجاد بیماری و سطح منگنز در گیاه است. بسیاری از قارچ های خاکزی با اکسیده کردن منگنز در خاک آن را از دسترس گیاه خارج میکنند که در نتیجه این امر گیاه توانایی جذب منگنز را از دست می دهد که در نهایت به افزایش حساسیت گیاه در برابر بیماری ها ختم می شود.

منگنز عامل اصلی مقاومت غلات در برابر عامل بیماری پاخوره غلات است چرا که این قارچ در خاک های معمولی و یا قلیایی بسیار فعال بوده اما به خاک های اسیدی بشدت حساس است. با افزایش پی اچ خاک، میزان نقل و انتقال منگنز به سرعت کاهش یافته و جذب آن توسط گیاه هم تحت تاثیر قرار میگیرد.

از جمله نکاتی که باید به آن توجه داشت این است که در مواردی که کمبود منگنز در خاک مشاهده می شود، محلول پاشی منگنز به دلیل سرعت نقل و انتقال پایین در گیاه کارایی چندانی نداشته و تاثیر آنچنانی ندارد، همچنین در مورد خاک هایی با پی اچ قلیایی هم باید متذکر شد که کاربرد منگنز بطور مستقیم به خاک به دلیل اینکه در این نوع خاک ها منگنزبسرعت اکسیده میشود، مقرون بصرفه و کاربردی نیست.

نقش منگنز در کنترل بیماری ها:

 

اسکب معمولی سیب زمینی

بلاست برنج

سفیدک سطحی گندم

پژمردگی ورتیسیلیومی پنبه

روی:

طی تحقیقاتی که از اوایل دهه ۱۹۲۰ انجام گردید معلوم شد که کمبود روی در گیاهان، منشاء ایجاد بیماری های بسیار مختلفی است. گزارشات نشان میداد که روی نقش مهمی در تحریک سیستم دفاع میزبانی دارد. بسیاری از گزارش ها نشان دهنده نقش سمیت روی برای عوامل بیمارگر گیاهی هستند.

برخی از جدایه های فوزاریوم (F.oxysprum , F.lycopersici) نیاز بسیار بالایی به عنصر روی دارند و در محیط های که حاوی رویِ کمتری هستند رشد محدودی دارند.

روی نقش بسیار مهمی در حفظ یکپارچگی ساختار غشای سلولی داشته و نقل و انتقال مواد را کنترل می کند. کمبود این عنصر باعث تجمع مواد قندی و پلی ساکاریدی در گیاه شده و درنتیجه این مواد به سطح برگ منتقل می شوند که همین امر باعث جذب بیشتر عوامل بیماری زا به گیاه می شود.

 

نقش روی در کنترل بیماری ها:

 

پوسیدگی های ریشه

کپک مرکبات

لکه برگی ها

پژمردگی های فوزاریومی

نماتدهای گوجه فرنگی

پاخوره غلات

 

آهن:

مطالعات انجام یافته تا کنون نشان داده اند که آهن نه تنها در کنترل بیماری های مختلف نقش چندانی ندارد بلکه در بیشتر موارد باعث شدت یافتن بیماری میشود.برای مثال میتوان به افزایش حساسیت بوته های گوجه فرنگی به بیماری پژمردگی فوزاریومی در حضور آهن اشاره کرد بدون آنکه فعالیت قارچ عامل بیماری بیشتر شود. به عنوان مثالی دیگر میتوان افزایش خسارت بیماری پاخوره گندم را نام برد.

همچنان که در موارد قبل گفته شد بسیاری از عناصر ریزمغذی بر همدیگر اثر کاهنده داشته و مانع از جذب کامل یکدیگر می شوند. در این میان میتوان به رابطه آنتاگونیستی جذب آهن با منگنز اشاره کرد. بیشبود آهن در محیط مانع از جذب عناصر دیگر شده و از خاصیت ضد بیماری آنها نیز می کاهد.

کلر:

عنصر کلر هنگامی که به صورت یون (Cl) درآید از ترکیبات ریزمغذی بسیار مهم برای گیاه است و همچنین در کنترل بسیاری از بیماری های گیاهی هم نقش دارد. این یون در دزهای بالا باعث ایجاد حالت شوری و عدم جذب شده و در دزهای پایین اثرات مثبت آن پدیدار می گردد. از جمله گیاهانی که به کلر حساسیت زیادی دارند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

تنباکو، سویا، یونجه، سیب زمینی، پنبه، گوجه فرنگی و سورگوم دانه ای.

سیلیسیوم:

این عنصر از جمله موارد مهمی است که میتواند در کنترل آفات و بیماری ها بسیار مهم باشد. یکی از مهم ترین مکانیسم های ایجاد شده توسط سیلیسیوم ایجاد سدی فیزیکی در مقابل ورود آفات و بیماری ها مانند سخت شدن فرآیند تغذیخ آفات مکنده است.

مطالعات نشان داده است که در محل هایی که عوامل بیماری زا موفق به ورود و تجمع شده اند مقادیر کمتری سیلیسیوم در مقایسه با مناطق غیر آلوده وجود دارد. علاوه بر تجمع سیلیسوم تجمع مواد فنولی هم در این مناطق بالاتر است.

 

نقش سیلیسوم در کنترل بیماری ها:

 

بلاست برنج

کرم ساقه خوار برنج

سفیدک های سطحی

زنگ لوبیا

پسیل پسته

 

مولیبدن، نیکل،کادمیوم، لیتیوم

اطلاعات کمی در مورد اثر مولیبدن در کنترل بیماری های گیاهی موجود است اما در برخی مطالعات اثر آن در کنترل برخی بیماری ها مانند پژمردگی ورتیسیلیومی گوجه فرنگی، کاهش جمعت نماتد روتیلنکوس و پوسیدگی های فایتو فتورایی موجود است. بنظر نمیرسد که این عنصر نقشی مستقیم در کنترل بیماری ها داشته باشد بلکه بصورت غیر مستقیم و بیشتر از طریق دخالت در فرآیند متابولیسم نیتروژن عمل میکند.

نیکل جزو عناصر ضروری در متابولیسم نیتروژن بوده و مقدار مورد نیاز آن ۱۰ تا ۱۰۰ قسمت در میلیارد است. این عنصر دارای نقشی اثبات شده در کنترل قارچ بلاست و لکه قوه ای برنج است.

کادمیوم و لیتیوم هم در مقادیر بسیار کم دارای اثر سرکوب کنندگی بر سفیدک های سطحی هستند.

شما همچنین ممکن است مانند بیشتر از نویسنده

1 نظر

  1. موسسه فوتون می گوید

    سلام سایت جالب با محتوایی قشنگ دارید ، خدا قوت و دست مریزاد
    از نظرات فنی و سازنده شما بهره خواهیم برد
    بهترین ها رو براتون آرزومندیم…

    http://www.fotonedu.ir

ترک یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.