مقابله با آفات کشاورزی

0 8

یكی از مهمترین و بزرگ ‌ترین مشكلات موجود در زمین‌های كشاورزی كه می‌تواند تهدید ‌كننده زمین های كشاورزی در مناطق مختلف باشد، آفات مزارع كشاورزی است.

حشرات و آفات کشاورزی هر ساله بخش بزرگی از محصولات کشاورزی را از بین می برند

مقابله با آفات کشاورزی

بطور کلی روش های مبارزه با آفات کشاورزی به دو دسته تقسیم می شود :

مبارزه عملی یا مصنوعی
مبارزه طبیعی

برای مبارزه با آفت چه باید کرد؟

گام اول: شناسایی آفت

گام دوم: شناسایی مراحل زندگی آفت

گام سوم:انتخاب روش یا روش های مناسب مبارزه با آفت

پس از شناسایی نوع آفت می توان به کمک موارد زیر برای مبارزه با آن اقدام نمود:

شناخت نوع زندگی
نحوه تخم گذاری
شیوه ی تکثیر
مراحل زندگی آفات عموما شامل موارد زیر می باشد:
مرحله تخم
مرحله لارو
مرحله شفیرگی
مرحله حشره کامل

برای نابودی و از بین بردن آفات عموما دو شیوه استفاده می شود:

مبارزه شیمیایی ( استفاده از سموم)
مبارزه غیر شیمیایی (مبارزه بدون سم)

الف) مبارزه شیمیایی با آفت (استفاده از سم و سمپاشی) :

از ۶۰ سال پیش که اولین سم شیمیایی، یعنی د.د.ت ساخته شده تا امروز، مصرف خیلی از این سموم به علت کشف خاصیت سرطان زایی و ایجاد بعضی از بیماریهای سخت و مزمن در انسان، در سطح دنیا ممنوع اعلام شده است. چه بسا خیلی از این سموم شیمیایی هم که در حال حاضر در دسترس ماست، چند سال بعد در فهرست همان سموم ممنوعه جای بگیرند.

خطرات کاربرد سموم شیمیایی:

۱- باقیمانده ی سموم شیمیایی در مواد غذایی

۲- سمپاشی های مکرر و عواقب آن

۳- رعایت نکردن میزان مصرف سم در واحد سطح و پیامدهای آن

۴- مرگ و میر حشرات مفید و دیگر موجودات زنده طبیعت

۵- مسمومیت عوامل سمپاشی در اثر رعایت نکردن مسائل ایمنی در سمپاشی

۶- مسمومیت آب های آشامیدنی از طریق نفوذ سموم به آب های زیرزمینی

۷- طغیان آفت ها در اثر مقاوم شدن آنها به سموم شیمیایی در طول زمان

۸- آلودگی محیط زیست و بسیاری خطرات نامشهود دیگر

ب) مبارزه غیر شیمیایی با آفت ( مبارزه ی بدون سم) : مبارزه ی بدون سم با آفت را می توان به شیوه های زیر انجام داد؛

۱- مبارزه زراعی

۲- مبارزه مکانیکی

۳- مبارزه بیولوژیکی

۴- استفاده از جلب کننده های حشرات

۵- روش های دیگر مبارزه مثل استفاده از انرژی هسته ای در کنترل آفات

 مبارزه زراعی
در روش زراعی مبارزه با آفات از امکانات و ماشین آلات کشاورزی ، شرایط اقلیمی، نوع بذر استفاده می شود. روشهای مختلف زراعی بیشتر جنبه پیشگیری دارد و باید قبل از این که آفت حمله کند از آن استفاده شود. در اغلب موارد کشاورزان رغبتی در اجرای این روشها نشان نمی دهند.

در صورتی که اگر کاربرد این روش بر اساس مطالعات و بررسی های دقیق صورت گیرد، ارزان ترین و مناسب ترین راههای مبارزه با آفات می باشد. بخصوص در زراعتهایی که سطح آنها زیاد و ارزش محصولات بدست آمده در مقایسه با سایر محصولات کمتر است، در این مورد روش زراعی، تنها روش مقرون به صرفه است.

مبارزه زراعی براساس عوامل مختلفی مانند دیاپوز حشرات ، تغییرات فصل ، درجه حرارت ، نوع گیاهان زراعی ، شرایط جغرافیایی منطقه و دانستن نقاط ضعف زندگی حشره تنظیم می شود. مهمترین روشهای زراعی که علیه آفات بکار می رود عبارتنداز:

الف- تناوب یا گردش زراعی مناسب:

اعمال این روش در مورد آفانی که از گیاهان محدودی تغذیه می کنند اثر قابل ملاحظه ای دارد. مثلا در منطقه ای که خسارت پروانه سفید کلم زیاد است، تناوب مؤثرترین روش مبارزه است همچنین برای کاهش خسارت مگس خربزه و جالیز نیز میتوان از این روش استفاده نمود.

ب- شخم و تیلر زدن
زیر و رو کردن خاکهای زراعتی موجب تغییر بافت خاک شده و تعداد زیادی از آفات که به صورت شفیره هستند از زیر خاک به سطح خاک آمده و در معرض جریان هوا قرار گرفته و از بین می روند. بعنوان مثال شفیره کرم برگخوار چغندر و کرم غوزه می توان نام برد. برعکس شب پره های زمستانه در خاک های لخت و شخم زده بیشتر می تواند فعالیت نماید و زیر رو کردن خاک شدت آلودگی را بیشتر می کند..

از بین بردن علف های هرز در اوایل فصل موجب می شود که برگخوار چغندرقند نتواند به طور مناسب تولید مثل کند. این امر موجب می شود که در نسلهای بعدی خسارت کمتری وارد کند

پ- رعایت تاریخ کاشت و برداشت مناسب: با کاشت گیاهان زراعی در تاریخ مناسب، می توان از حمله ی تعدادی از آفت ها جلوگیری نمود. مثلا برداشت هر چه زودتر گندم های رسیده، فرصت تغذیه از سن ها را می گیرد و در نتیجه، جمعیت سن در سال بعد کاهش می یابد، یا جلو انداختن زمان برداشت چین اول یونجه، باعث از بین رفتن درصد زیادی از آفت درجه یک یونجه (سر خرطومی) خواهد شد

ت- از بین بردن بقایای گیاهی
پاک کردن زمین از بقایای گیاهی کمک مؤثری در کم کردن جمعیت بعضی از آفات می کند. به عنوان مثال در زمینهایی که گندم کاشته شده ، چنانچه کاه و کلش آنها جمع آوری نشود در سال بعد ذرت يا حبوبات کاشته شود مگس گیاه خوار لوبیا طغیان پیدا می کند.

جمع آوری میوه های بادام و پسته آلوده به آفات و سوزاندن آنها یکی از راههای مؤثر در مبارزه با این آفات می باشد. هرس سرشاخه و قطع درختان آلوده به سوسک پوست خوار درختان میوه از شدت خسارت آن به نحو قابل توجهی می کاهد. زیر خاک کردن و انهدام كلش بوته های برنج یکی از راههایی است که برای مبارزه با کرم ساقه خوار برنج اعلام می شود.

ج- انتخاب بذر و نهال سالم و مقاوم: باید بذر و نهال انتخابی مان با محیط و آب و هوای منطقه مورد نظر سازگاری داشته باشد. از قوه نامیه زیادی برخوردار باشد، یعنی حداقل ۹۰ درصد بذرها قدرت جوانه زنی خوبی داشته باشند.

بذر انتخابی خالص باشد، بدون تخم علف های هرز و خاشاک و خاک باشد. از ارقام پر محصول و مقاوم به آفت و بیماری استفاده شود

د- استفاده از واریته های مقاوم برای کنترل آفات
یکی از روشهای امیدوار کننده برای کاهش وابستگی به آفت کش ها در کشاورزی کاشت ارقام مقاوم است. کاشت واریته های مقاوم یکی از موثرترین ، اقتصادی ترین و سالم ترین روشهای مدیریت آفات است، لذا استفاده از ارقام مقاوم در خیلی از نقاط جهان به خصوص در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. در این روش از کیفیت خاص واریته های گیاهان زراعی، عادات و رفتار حشرات استفاده می شود.

در استفاده از واریته های مقاوم برای کنترل آفات می توان به مبارزه با مگس زیان آور غلات را نام برد. این حشره در مرحله لاروی از جوانه های انتهائی گیاهان خانواده غلات تغذیه نموده و خسارت زیادی ببار می آورد. با پیدایش ارقام مقاوم خسارت این آفت به ۱% رسیده است

ه- استفاده بهینه از آب و کود: با مدیریت صحیح در امر آبیاری می توان تا حد زیادی از خسارت آفت ها جلوگیری نمود. استفاده از یخ آب زمستانه، زمستان گذرانی تعدادی از آفت های کشاورزی را با خطر مواجه کرده و جمعیت آنها را به شدت کاهش می دهد.

قطع آبیاری در اواخر دوره ی رشد، موجب زودرس تر شدن محصول شده که با برداشت سریع، از رشد و گسترش بسیاری از آفت های محصول جلوگیری می گردد.

استفاده از آبیاری قطره ای، از رویش و خسارت علف های هرز در بین ردیف های کاشت جلوگیری می کند.

و- استفاده از گیاهان تله: در این روش، گیاهان مناسبی را به عنوان تله در اطراف مزرعه یا در بین ردیف های کشت می کارند و پس از آن که آفت های مورد نظر بر روی گیاهان تله جا خوش کردند، به طرق مختلف آنها را از بین می برند. مثل استفاده از ذرت در اطراف مزارع پنبه، جهت مبازره با عسلک و سنک قوزه ی پنبه

مبارزه فیزیکی
مهمترین روش های فیزیکی در مبارزه با آفات کشاورزی عبارتند از :

مبارزه با افت به روش فیزیکی

۱ – به کار بردن گرما
این روش در مبارزه با آفات انباری مورد استفاده قرار می گیرد. طبق آزمایشهای انجام شده چنانچه بذرهای حبوبات آلوده به سوسک چهار نقطه ای حبوبات به مدت ۳ ساعت در دمای ۵۵ درجه سانتیگراد قرار گیرند تخم و حشرات کامل این آفت از بین می روند. ضمنا رطوبت نسبی هر چه بالاتر باشد قدرت از بین برندگی حرارت نسبت به آفت مؤثرتر است. استفاده از شعله افکن و سوزاندن آفت از روشهای دیگری است که در گذشته بکار می رفت و در حال حاضر نیز در مورد بعضی از آفات مثل سرخرطومی برگ یونجه مورد استفاده قرار می گیرد و نتايح آن ثمربخش می باشد. اغلب حشرات در حرارت های بین ۴۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد به حالت غیر فعال در می آیند و یا از بین می روند.

۲ – استفاده از سرما
بطور کلی حرارت های کم مانند، حرارت های زیاد در مبارزه با حشرات موثر نیست ولی در حالت های خاص از آن می توان استفاده کرد. مثلا تحقیقاتی که در مورد مگس مدیترانه انجام شده نشان می دهد که اگر میوه های آلوده به مگس مدیترانه را در حدود دو هفته در حرارت حدود ۵ درجه بالای صفر نگه دارند چه در مرحله لاروی چه در مرحله تخم از بین می رود. به همین ترتیب حشراتی که مخصوص نواحی گرمسیری و معتدل گرم می باشند اگر تحت شرایط خاص به نواحی سردسیری راه در اثر زمستان های سخت از بین می روند.

۳ – استفاده از نور
نور یکی از عوامل فیزیکی است که در مبارزه با آفات بکار می رود. از پدیده فتو تاکسی برای ساختن تله های نوری استفاده می شود و در بعضی از موارد، این گونه از تله ها در پایین آوردن جمعیت بعضی از حشرات مؤثر می باشند.

۴ – استفاده از امواج رادیویی
امواج رادیویی با فرکانس ۲۴۵۰ مگاهرتز با طول موج ۱۲۱۴۵ در گندمهای آلوده به شپش گندم حرارتی در حدود ۸۰ درجه سانتیگراد ایجاد می کند که برای حشرات مذکور کشنده است

۵ – استفاده از پرتوهای یونساز
استفاده از پرتوهای یونساز از روش های نوین در مبارزه با آفات کشاورزی است. پرتوهای یونساز، پرتوهایی می باشند که در اثر برخورد به اتم یا ماده ، نظم و توازن ساختمان آنرا برهم زده و آنرا تبدیل به ذره یا اتم باردار یعنی یون می نمایند. یونسازی بوسیله عوامل مختلفی صورت می گیرد که این عوامل می توانند باردار یا بدون بار باشند. از عوامل باردار می توان اشعه آلفا و بتا و از عوامل بدون بار می توان اشعه ایکس و گاما را نام برد.

پرتوهای یونساز به دو طریق مورد استفاده قرار می گیرد.

مستقیم
مبارزه مستقیم با تابش دوزهای کشنده صورت می گیرد. کاربرد این روش بیشتر در مبارزه با آفات انباری و قرنطینه ای است.

غیر مستقیم
در مبارزه غیر مستقیم از خواص عقیم کنندگی پرتوهای یونساز استفاده می شود. در این روش ابتدا آفات را در آزمایشگاه به طور انبوه تولید می نمایند. سپس افراد نر یا ماده را با دزهای عقیم کننده عقیم کرده و در طبیعت و در محیط های آلوده که قبلا تعیین شده است رها می سازند. از آنجائیکه سلولهای جنسی اولیه آنها در مقابل تشعشعات هسته ای حساسیت بیشتری دارند.

لذا در اثر تابش این پرتوها کروموزومهای سلولهای جنسی دستخوش تغییرات و بی نظمی قرار می گیرند. تغییرات کروموزومی ایجاد شده در سلول های جنسی حشرات تولید شده در آزمایشگاه هنگام لقاح با سلولهای ماده به سلول تخم منتقل شده و سبب مرگ حشره در مرحله جنینی، لاروی یا مرحله بلوغ می شود. یکی از نمونه های بارز این روش مبارزه با مگس دام که یکی از آفات مهم دام در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است

مبارزه مکانیکی با آفت های گیاهی:

کارهایی مانند جمع آوری بقایای محصول، بریدن و جمع آوری شاخه های آلوده به آفت در باغها و از بین بردن آنها از طرق سوزاندن یا دفن کردن آنها زیر خاک، یک مبارزه مکانیکی و دستی به شمار می آید؛ به عنوان مثال:
سالم ترین روش برای مبارزه با کرم گلوگاه انار، جمع آوری انارهای آلوده ی باقیمانده بر روی درختان و انارهای ریخته شده در طول فصل رشد می باشد، تا در زمان مناسب نسبت به دفن یا سوزاندن آنها اقدام گردد.

با بستن گونی یا نوارهای مقوایی لانه زنبوری به دور تنه ی بعضی از درختان میوه، مانند سیب درختی و گیلاس، می توان آفت هایی مانند کرم سیب و مگس گیلاس را که برای انجام زمستان گذرانی به لابلای این گونی ها و مقواها پناهنده می شوند، به دام انداخت و آنها را از بین برد.

پاک کردن و از بین بردن پوسته های شل و شکسته ی روی تنه درختان که در اصل، پناهگاه های زمستانی بسیاری از آفت های باغ به شمار می روند، در مهار آن آفت ها خیلی موثر است.

برای مبارزه با کرم خراط که تنه درختانی مانند گردو را سوراخ می کند، در صورتی که شاخه های آلوده به این آفت دور از دسترس نباشند، می توان با وارد کردن سیم مفتولی درون سوراخ های ایجاد شده توسط آفت، لاروهای آفت را کشت و از بین برد.

چرای چین اول یونجه زودتر از موعد برداشت محصول، باعث بلعیده شدن کرمینه های سرخرطومی یونجه توسط دام شده و این آفت برگ خوار یونجه به راحتی مهار خواهد شد.

جمع آوری و سوزاندن بادام خشکه ها از زمان برداشت محصول بادام تا اواخر اسفند ماه هر سال، نقش موثری در کاهش جمعیت زنبور مغز خوار بادام خواهد داشت.

۳-مبارزه بیولوژیکی:

دانشمندان علم حشره شناسی از سال ها پیش، بسیاری از موجودات و حشرات مفید یا همان دشمنان طبیعی آفت های گیاهی را شناسایی کرده و مورد آزمایش قرار داده اند. استفاده از دشمنان طبیعی برای مهار آفت را مبارزه ی بیولوژیکی می گویند.

امروزه تعدادی از این حشرات مفید را در پرورشگاه های مخصوص خود به نام (انسکتاریوم) پرورش داده و آنها را در موقع مناسب، در مزارع و باغ ها رها می کنند تا آفت های مورد نظر را به طور طبیعی از پای درآورند.

در مبارزه ی بیولوژیکی از عوامل زیر برای مهار آفت ها استفاده می کنند:

۱-شکارگرها ۲-انگلی ها ۳-بیماریزاها


بیشتر بخوانید:

معرفی سمپاش میکرونر

شما همچنین ممکن است مانند بیشتر از نویسنده

ترک یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.